Adwokat. Kancelaria Adwokacka. Warszawa. Kozienice.

Dynamiczny rozwój nowych technologii skłonił Unię Europejską do podjęcia działań dotyczących sztucznej inteligencji. 20 października Parlament Europejski (PE) przegłosował trzy rezolucje, które mają wprowadzić ujednolicone standardy etyczne oraz nowe zasady odpowiedzialności operatorów. Wniosek legislacyjny w tej sprawie ma zostać przedstawiony Komisji na początku przyszłego roku.

Proponowane regulacje sprzyjają budowie stabilnej pozycji Europy jako lidera na międzynarodowym rynku AI. Jak podkreślają organy unijne, rozwój w tym obszarze musi spełniać zasady zaufania społecznego, a także być wolnym od dyskryminacji i uprzedzeń, służąc wspólnemu dobru. Zalecenia UE, które mają utorować drogę do poprawy europejskich warunków gospodarczych, koncentrują się wokół trzech kwestii – ram etycznych sztucznej inteligencji, odpowiedzialności cywilnej oraz praw własności intelektualnej.

W sprawie etyki Parlament Europejski opowiedział się za wprowadzeniem nowych ram prawnych, które będą odzwierciedleniem wartości wyrażonych w unijnych traktatach, prawie wtórnym oraz Karcie praw podstawowych. Jednolite zasady mają obowiązywać państwa zarówno podczas opracowywania i wdrażania sztucznej inteligencji, jak i jej wykorzystywania zgodnie z europejskimi zaleceniami. To, co jest głównym elementem zaproponowanych zmian, to wskazanie celu rozwoju robotyki i technologii związanych z tworzeniem algorytmów. Mają one przede wszystkim służyć człowiekowi i polepszeniu warunków jego życia, a nie ewoluować wyłącznie dla swojego samorozwoju. W związku z tym PE pragnie stworzyć unijną procedurę certyfikowania, która będzie badała zgodność z zasadami etyki technologii, które mogą zagrażać prawom ich
użytkowników.

Wyodrębnienie specjalnej kategorii działań tzw. wysokiego ryzyka to kolejna propozycja europosłów. Do tej grupy możemy zaliczyć technologie, które potrafią samodzielnie się uczyć, przez co wymagają nieustannego nadzoru ze strony człowieka. Taka kontrola ma umożliwić szybką reakcję oraz ewentualne wyłącznie w przypadku wystąpienia zagrożenia w wyniku poważnego naruszenia zasad etycznych. Parlament Europejski, w drugiej z przegłosowanych rezolucji, wezwał również do stworzenia mechanizmu egzekwowania odpowiedzialności cywilnej. Dzięki temu podmioty, prowadzące działalność w zakresie sztucznej inteligencji wysokiego ryzyka, będą ponosić konsekwencje za wszelkie szkody z niej wynikające. Decydującym czynnikiem dla ich określenia ma być rodzaj systemu – im większe ryzyko jakie za sobą niesie, tym szerszy zakres odpowiedzialności jej operatora. Pojęcie operatora w proponowanych zmianach jest ujęte szeroko, obejmując zarówno podmioty kontrolujące funkcjonowanie systemu, jak i te dostarczające do niego dane oraz usługi wsparcia. PE wskazuje, że nowe przepisy powinny mieć zastosowanie do każdej działalności, fizycznej i
wirtualnej, która będzie naruszać prawa do życia, zdrowia, integralności cielesnej oraz szkodzić mieniu użytkowników.

Trzecia z uchwalonych rezolucji koncentruje się na kwestii praw własności intelektualnej w odniesieniu do sztucznej inteligencji. Parlament Europejski wskazuje, że należy rozróżnić twórczość ludzką wspomaganą przez AI oraz jej autonomiczne wytwory. Tylko w tym pierwszym przypadku możemy stosować obecne regulacje, wynikające z ochrony twórców. Zadaniem PE nawet samouczące się technologie nie powinny posiadać osobowości prawnej – wszelkie prawa własności są przyznane wyłącznie osobom fizycznym lub prawnym. Taki przepis ma zabezpieczyć system patentowy UE, którego beneficjentami mają być przede wszystkim ludzcy innowatorzy.